Kışın güneşi içeri almak, ısıyı bir duvarda ya da döşemede saklamak ve geceye taşımak bir binayı ek enerji harcamadan ısıtabilir. Bu modül doğrudan kazancı, Trombe duvarını, güneş odasını, ısıl kütleyi ve kompakt biçimi soğuk iklimler için kurar.
Bu modülün sonunda
- Doğrudan kazanç, dolaylı kazanç ve ayrık kazanç sistemlerini ayırır.
- Bir odada güneye bakan cam alanını ve ısıl kütleyi birlikte boyutlandırır.
- Soğuk bir iklim için kompakt ve korunaklı bir bina biçimi önerir.
Dersler
- M03-D01Doğrudan kazançYayında
Güneye bakan pencereden giren güneşin bir odayı nasıl ısıttığını açıklar ve cam alanının sınırını aşırı ısınma ve gece kaybıyla gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Wikipedia «Passive solar building design» (doğrudan kazanç, cam/döşeme %5–7 ve %10–20, hareketli yalıtım), «Solar gain» (SHGC), «Thermal transmittance» (tipik U değerleri, kaynaksız liste); MGM Bursa 1991–2020 güneşlenme; Gou ve Su 2020 (Lhasa okul cam benzetimi, özet); gece kaybı kendi kaba hesabımız; Balcomb 1992 okunmadı
- M03-D02Isıl kütle ve geceYayında
Taş, beton ve toprak gibi ağır malzemelerin gündüz ısıyı depolayıp geceye taşımasını açıklar ve kütlenin güneşe göre yerini gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Wikipedia «Passive solar building design» (kütle yüzeyi cam alanının 5–10 katı, ≤100 mm, zaman gecikmesi ~2,5 cm/saat), «Rammed earth» (35 cm ~12 saat), «Thermal mass» (tanım tartışmalı, aralıklı kullanımda yük); Yetkin ve Özer Yaman 2025 Buildings (Anadolu taş/kerpiç benzetimi, özet); MGM Bursa 1991–2020 gece-gündüz farkı; gecikme hesabı kendi kaba hesabımız; Szokolay 2008 okunmadı
Yapı Fiziği Akademisi’nde: M03-D06
- M03-D03Trombe duvarıYayında
Bir Trombe duvarının cam, hava boşluğu ve kütle duvarıyla nasıl çalıştığını açıklar ve kullanım sınırlarını tartışır.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Wikipedia «Trombe wall» (Odeillo 1967 evi ve %70 maddenin aktarımı, gecikme, ticari binada akşam teslimi, sakıncalar, delikler), «Passive solar building design» (kalınlıklar, 8–10 saat, bulutlu iklimde zayıf); Kaya 2022 Uludağ Üniv. Müh. Fak. Dergisi (Türkiye Trombe duvarı sayısal analizi, özet); Odeillo birincil yayınları okunmadı
- M03-D04Güneş odasıYayında
Bir evin güney cephesine eklenen bir güneş odasının ısıtma ve yaşam alanı olarak nasıl çalıştığını gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Wikipedia «Passive solar building design» (ayrık kazanç, düşey cam, yalıtımlı tavan, camsız doğu-batı, gece ayırma, 0,3 m²/m² kütle); Ma ve ark. 2018 Sustainability (Miyazaki ölçümü %12,2, özet); Momenaei ve ark. 2026 SSRN ön baskısı (okul güneş odaları benzetimi, özet); Brown ve DeKay 2001 okunmadı
- M03-D05Kompakt biçimYayında
Bir binanın yüzey-hacim oranının ısı kaybına etkisini açıklar ve soğuk iklimde kompakt bir biçim önerir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Wikipedia «Surface-area-to-volume ratio», «Thermal transmittance» (Q = U·A·ΔT, tipik U), «Passive solar building design» (yüksek yüzey-hacim oranı zaaf); Xiong, Fu ve Dong 2014 Advanced Materials Research (kırsal sıra ev/müstakil benzetimi, özet); okul biçimleri için kabuk alanı kendi hesabımız; TS 825 okunmadı
- M03-D06Rüzgârdan korunmakYayında
Soğuk rüzgârı kesen bitki perdesi, toprak setleri ve rüzgârlıkların ısı kaybına etkisini açıklar.
Dayanak: Usta görüşü: Wikipedia «Infiltration (HVAC)», «Windbreak» (en düşük hız 3–5 H), «Earth shelter», «Vestibule»; Bates 1945 Journal of Forestry (ağaç kuşağı ve çiftlik evi yakıtı, özet; %25 sahiplerin tahmini); çam sırası uzaklığı kendi hesabımız; köy rüzgâr yönü ölçülmedi; Olgyay 1963 okunmadı
Mimarlık Akademisi’nde: M02-D04
- M03-D07Erzurum’da bir evProgramda
Erzurum’un kışı için bir evin yönlenmesini, pencere oranını, kütlesini ve girişini birlikte önerir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Meteoroloji Genel Müdürlüğü Erzurum iklim verileri