Bir binanın ısınma ve soğuma ihtiyacı kabuğundan, yönünden, havalandırmasından ve içindeki insanlardan gelir. Bu modül ısı kaybı ve kazancını, derece-gün kavramını, TS 825 hesabını, bina enerji performansı sistemini ve enerji kimlik belgesini kurar.
Bu modülün sonunda
- Bir binanın iletim ve havalandırma ısı kaybını hesaplar.
- Güneş ve iç kazançları ısı dengesine katar.
- Bir enerji kimlik belgesini okur ve sınıfını etkileyen kararları açıklar.
Dersler
- M03-D01Isı kaybı: iletimYayında
Bir odanın duvar, pencere, çatı ve döşemeden iletimle ısı kaybını U değerleri ve alanlarla hesaplar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Φ = A·U·ΔT ve tipik U değerleri (Wikipedia «Thermal transmittance», «kaynak gerekli» işaretli), ısıl köprüler (Wikipedia «Thermal bridge»); TS EN ISO 6946 ve ISO 13370 okunmadı
Yapı Kabuğu ve Detay Akademisi’nde: M02-D04
- M03-D02Isı kaybı: havalandırmaYayında
Havalandırma ve sızıntı ile kaybedilen ısıyı hava değişim sayısıyla hesaplar ve iletim kaybıyla karşılaştırır.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: hava değişim sayısı, 50 Pa testi ve doğal sızıntı (Wikipedia «Air changes per hour»), sızıntı (Wikipedia «Infiltration (HVAC)»), havanın hacimsel ısı kapasitesi 1.210 J/m³K (Wikipedia «Table of specific heat capacities»), ısı geri kazanımı %60–95 (Wikipedia «Heat recovery ventilation»); TS EN ISO 13789 okunmadı
- M03-D03Kazançlar: güneş ve insanYayında
Pencereden güneş kazancını ve insanların, aydınlatmanın ve cihazların iç kazancını hesaplar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: açık günde dik yüzeye ≈1.000 W/m² (Wikipedia «Solar irradiance»), g değeri ve kış kazancı (Wikipedia «Solar gain»), oturan yetişkin ≈105 W (Wikipedia «Thermal comfort»); Usta görüşü: güneye cam döşemenin %10–20’si, cam başına 5–10 m² kütle (Wikipedia «Passive solar building design»); TS EN ISO 52016-1 okunmadı
- M03-D04Derece-gün ve iklim bölgesiYayında
Derece-gün kavramını açıklar ve Türkiye’nin iklim bölgelerine göre ısı yalıtım gereksiniminin nasıl değiştiğini gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: derece-gün, taban sıcaklık, Q = H·24·D/1000 ve sınırları (Wikipedia «Heating degree day»); Erken bulgu: Türkiye’de ısıtma derece-günlerinde azalma, soğutmada artış öngörüsü (An ve diğ. 2018, Marmara Fen Bilimleri Dergisi, özet), TS 825:2024 zorunlu U/g ve yöntem farkları (Kaya ve diğ. 2026, SSRN ön baskı, özet); TS 825 bölge tablosu okunmadı
- M03-D05TS 825 hesabıYayında
Küçük bir konut için TS 825’e göre yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacını basitleştirilmiş olarak hesaplar ve sınır değerle karşılaştırır.
Dayanak: Mevzuat: TS 825:2024 değişiklikleri (soğutma, 6 derece-gün bölgesi, opak kazanç), H = U·A ve 0,33·n·V, Ankara aylık sıcaklık ve ışınım tabloları (Akca 2025, Black Sea Journal of Engineering and Science, tam metin); Tekrarlanmış bulgu: yalıtımla ısıtma ihtiyacında %75’e varan azalma (Altun ve diğ. 2019, Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Dergisi, özet); TS 825 metni ve sınır değerleri okunmadı
- M03-D06Isıl kütleYayında
Ağır duvar ve döşemenin ısıyı depolayıp geciktirmesini açıklar ve ısıl kütlenin hangi iklimde yararlı olduğunu gösterir.
Dayanak: Tartışmalı: ısıl kütle tanımı ve Reinhart’ın üç koşulu (Wikipedia «Thermal mass»); Belgelenmiş olgu: ısıl yayınım (Wikipedia «Thermal diffusivity»), granit 2,170 J/cm³K (Wikipedia «Table of specific heat capacities»); Erken bulgu: zaman gecikmesi ve sönüm (Oktay ve diğ. 2020, Gazi Univ. J. Sci., özet), dış yalıtımlı duvarın en küçük sönümü (Zhang ve diğ. 2014, Indoor and Built Environment, özet); Szokolay (2008) okunmadı
- M03-D07Enerji kimlik belgesiYayında
Bir binanın enerji kimlik belgesini okur, sınıfını etkileyen kararları sıralar ve belgenin neyi göstermediğini açıklar.
Dayanak: Mevzuat: BEP Yönetmeliği 2008 amacı ve yalıtım projesi zorunluluğu (Akca 2025), BEP-BUY ve yöntem farkları (Kaya ve diğ. 2026, özet); Belgelenmiş olgu: sertifikanın üretimi ve A–G örneği (Wikipedia «Energy Performance Certificate (United Kingdom)»); Tartışmalı: Türkiye EKB sistemi eksikleri (Yilmaz ve Cesur 2023, Sustainability, özet); Erken bulgu: performans açığı (Anđelković ve diğ. 2021, Energies, özet); BEP Yönetmeliği metni ve Türk sınıf ölçeği okunmadı
- M03-D08Tasarım ile gerçek arasındaki farkProgramda
Hesaplanan ile ölçülen enerji tüketimi arasındaki farkın nedenlerini açıklar ve kullanıcı davranışının payını tartışır.
Dayanak: Tekrarlanmış bulgu: de Wilde (2014), «The gap between predicted and measured energy performance of buildings», Automation in Construction
Hesaplamalı Tasarım ve BIM Akademisi’nde: M05-D01