Bir yapı türü bir işlevin zamanla oturmuş biçimidir; ama her yeni proje o biçimi yeniden sorgulamak için bir fırsattır. Bu modül yapı türü kavramını, ihtiyaç programını, alan çizelgesini, ilişki şemasını, kullanım sonrası değerlendirmeyi ve kanıta dayalı tasarımı kurar.
Bu modülün sonunda
- Yapı türü kavramını ve türlerin tarihsel oluşumunu açıklar.
- Bir yapı için ihtiyaç programı, alan çizelgesi ve ilişki şeması hazırlar.
- Bir program kararını kullanım sonrası değerlendirme ve araştırmayla destekler.
Dersler
- M01-D01Yapı türü nedirYayında
Yapı türü kavramını açıklar ve bir türün zamanla nasıl oluşup değiştiğini örneklerle gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: «Typology (urban planning and architecture)» ve «One-room school», İngilizce Wikipedia. Belgelenmiş olgu: Topal ve Efendioğlu (2021), NEVÜ SBE Dergisi 11(4), birleştirilmiş sınıflı okul oranları
- M01-D02Program yazmakYayında
Bir yapının kullanıcılarını, etkinliklerini ve mekân ihtiyaçlarını bir ihtiyaç programına çevirir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: TMMOB Mimarlar Odası (2011), Mimarlık Hizmetleri Şartnamesi, hazırlık ve ön etüt. Usta görüşü: RIBA Plan of Work 2020. Tartışmalı: «Participatory design», İngilizce Wikipedia
Mimari Proje Stüdyosu Akademisi’nde: M01-D04
- M01-D03Alan çizelgesiYayında
Bir ihtiyaç programını net ve brüt alanları gösteren bir alan çizelgesine çevirir ve dolaşım payını hesaplar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Department for Education (2014), Building Bulletin 103, net, net olmayan ve brüt alan oranları; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği madde 4. Usta görüşü: «Floor area», İngilizce Wikipedia
- M01-D04İlişki şemasıYayında
Bir yapının mekânları arasındaki ilişkileri yakınlık matrisi ve ilişki şemasıyla gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Department for Education (2014), Building Bulletin 103, bitişiklik hükümleri. Usta görüşü: «Systematic layout planning» ve «Space syntax», İngilizce Wikipedia
- M01-D05Kullanıcı ve paydaşYayında
Bir kamu yapısının kullanıcılarını, işletmecisini, ziyaretçisini ve komşusunu ayırır ve her birinin programdaki payını belirler.
Dayanak: Usta görüşü: RIBA Plan of Work 2020, «Stakeholders». Belgelenmiş olgu: Department for Education (2014), Building Bulletin 103, okul dışı ve topluluk alanları. Tartışmalı: «Stakeholder analysis», İngilizce Wikipedia
Mimarlık Akademisi’nde: M01-D05
- M01-D06Kullanım sonrası değerlendirmeYayında
Bir kamu yapısının kullanım sonrası değerlendirmesini anket, gözlem ve görüşmeyle planlar ve bulguları bir sonraki programa aktarır.
Dayanak: Usta görüşü: «Post-occupancy evaluation», İngilizce Wikipedia (Preiser aktarımı); RIBA Plan of Work 2020, 6. ve 7. aşamalar. Belgelenmiş olgu: Yılmaz (2012), BAÜ SBE Dergisi 15(28), tip projeli okulda öğrenci değerlendirmesi
- M01-D07Kanıta dayalı tasarımYayında
Kanıta dayalı tasarım yaklaşımını açıklar ve bir program kararını bir araştırma bulgusuyla destekler; bulgunun sınırını da yazar.
Dayanak: Tekrarlanmış bulgu: Higgins, Hall, Wall, Woolner ve McCaughey, «The Impact of School Environments» (Design Council, 2005); Fisk, Eliseeva ve Mendell, nem ve küf meta-analizi (Environmental Health, 2010); Wikipedia «Evidence-based design» (Hamilton düzeyleri). Hamilton ve Watkins (2009) okunmadı