Türkiye’de yapılı çevrenin erişilebilirliği bir kanun, bir uluslararası sözleşme, imar yönetmeliği ve ulusal standartlarla düzenlenir; bir de bu düzenlemelerin uygulanıp uygulanmadığını denetleyen bir sistem vardır. Bu modül erişilebilirlik hukukunu, standartları, denetim sistemini ve asgari ölçü ile iyi tasarım arasındaki farkı kurar.
Bu modülün sonunda
- Erişilebilirliğe ilişkin kanun, yönetmelik ve standartları sıralar.
- Erişilebilirlik izleme ve denetim sistemini açıklar.
- Yönetmelikteki asgari ölçü ile iyi tasarım arasındaki farkı örneklerle gösterir.
Dersler
- M02-D01Engelli Hakları SözleşmesiYayında
BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin erişilebilirlik maddesini ve Türkiye’nin taraf olmasının sonuçlarını açıklar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: BM Engelli Hakları Sözleşmesi (2006), madde 9; Türkiye’nin onayı (Ersöz 2020; Azarkan ve Benzer 2018); resmî Türkçe metin ve Komite raporu okunmadı
- M02-D025378 sayılı KanunYayında
Engelliler Hakkında Kanun’un erişilebilirlik hükümlerini ve kamu yapıları için öngörülen süreleri açıklar.
Dayanak: Mevzuat: 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, madde 7 ve geçici madde 2–3 (Aile Bakanlığı sitesindeki metin)
- M02-D03İmar yönetmeliğiYayında
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin erişilebilirlik hükümlerini (giriş, kapı, rampa, asansör, otopark) okur.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Planlı Alanlar İmar düzenlemesi (RG 3/7/2017, değişikliklerle 1/7/2026), madde 2, 5, 15, 30, 34, 39, 48; Otopark düzenlemesi (RG 22/2/2018), madde 4, 5, 10
- M02-D04TS 9111 ve öteki standartlarYayında
TS 9111’in binalar, TS 12576’nın kentsel alanlar için çerçevesini Bakanlığın denetim formları üzerinden ve Avrupa standardı EN 17210’u tanıtır.
Dayanak: Standart: TS 9111 ve TS 12576 (Bakanlık denetim formları üzerinden; tam metin okunmadı); EN 17210:2021 kapsam metni
- M02-D05İzleme ve denetimYayında
Erişilebilirlik izleme ve denetim komisyonlarının işleyişini ve bir yurttaşın başvuru yolunu açıklar.
Dayanak: Mevzuat: 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, geçici madde 3; Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği (Aile Bakanlığı sitesindeki metin); Belgelenmiş olgu: Eşitlik Kurumu kararı 2024/118
- M02-D06Asgari ölçü yetmezYayında
Yönetmelikteki asgari ölçüye uyan ama kullanılamayan bir rampa ve tuvalet örneğini gösterir ve iyi tasarımın asgariden nerede ayrıldığını açıklar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Steinfeld ve diğerleri, Anthropometry of Wheeled Mobility Project raporu; Standart: ADA 2010, 405.2 ve danışma notu; Erken bulgu: Lemaire ve diğerleri 2011